Alle berichten van beheer

Dementie in 2040 doodsoorzaak nummer 1

Dementie in 2040 doodsoorzaak nummer 1

Het aantal mensen dat doodgaat aan dementie verdrievoudigt in de komende twintig jaar, verwacht het RIVM. Sterven aan vergeetachtigheid: hoe kan dat?

©ANP XTRA

Terwijl aandoeningen als borstkanker en beroertes ons steeds minder vaak de nek omdoen, blijft dementie onverminderd levens eisen. In 2015 gaat het om 14.000 doden, in 2040 om 40.000. Dat stelt het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) in zijn vierjaarlijkse Volksgezondheid Toekomst Verkenning die vandaag naar buiten komt.

Het aantal mensen dat aan dementie sterft neemt niet alleen toe doordat we ouder worden. Er is nog altijd geen remedie tegen de ziekte die leidt tot psychische en lichamelijke aftakeling. RIVM-onderzoeker Marieke Verschuuren: ,,Aan vergeetachtigheid alleen sterf je niet, maar er zijn vaak bijkomende complicaties. Zoals motorische problemen waardoor iemand niet meer goed kan slikken en een longontsteking oploopt. Hij overlijdt dan aan een longontsteking, maar de onderliggende doodsoorzaak is dementie.”

Vallen

Dementerenden vallen ook vaker, stelt de Groningse hoogleraar ouderengeneeskunde Joris Slaets, ,,en hebben daardoor 30 procent meer kans om te overlijden. Ze worden bedlegerig, eten en drinken bovendien slechter, waardoor ze minder weerstand en meer kans op infecties hebben.”

Hoewel er duidelijk een relatie is tussen dementie en allerlei complicaties vindt Slaets het te ver gaan om te zeggen dat mensen puur doodgaan aan dementie. ,,Het lichaam van deze oude mensen is versleten, de bloedvaten verslechteren, het hart verzwakt en dat wordt niet meer beter. Moet je iemand dan wel voor al die kwalen blijven behandelen?”

Patiënten overlijden inderdaad aan een samenloop van problemen, zegt neuro-epidemioloog van het Rotterdamse Erasmus MC Arfan Ikram. ,,Iemand sterft uiteindelijk aan een longontsteking na een val, maar was hij zonder dementie ook op dat moment gevallen? Nee, dementie brengt het aftakelingsproces in een stroomversnelling.” Na de diagnose sterven 70-plussers gemiddeld binnen drie jaar, terwijl hun levensverwachting anders nog zestien jaar was geweest. Ikram: ,,Het is een dodelijke en ongeneeslijke aandoening.”

Aftakeling

Hoe vreselijk kanker ook is: je moeder herkent je nog, dat is bij dementie niet het geval.  – Neuro-epidemioloog Arfan Ikram

Dementie heeft volgens het RIVM bovendien de hoogste ‘ziektelast’. De levensverwachting is aanzienlijk korter en in tegenstelling tot aandoeningen als kanker of hartproblemen is er niets aan te doen: chemokuren of een pacemaker helpen immers niet. Daarbij, zegt Slaets, wordt de persoonlijkheid ernstig aangetast. ,,Dat is psychisch en emotioneel zwaar, zowel voor de patiënt zelf – wanneer hij in het begin nog doorheeft hoe hij aftakelt – als voor zijn omgeving.” Ikram: ,,Hoe vreselijk kanker ook is: je moeder herkent je nog, dat is bij dementie niet het geval.”

Helemaal verloren zijn we niet, zegt de Rotterdamse dementie-expert. ,,Het aantal dementiegevallen stijgt explosief doordat we ouder worden, maar we weten sinds kort dat het gelukkig iets minder hard gaat dan gedacht. We leven wat gezonder – zo roken we massaal minder – en dat heeft effect op ons lijf en ons brein.” Uit Ikrams onderzoek blijkt dat 30 procent van de dementiegevallen te voorkomen is door een gezonde leefstijl.

Langer gezond

Anno 2040 krijgen een half miljoen mensen met dementie te maken. Maar voor de rest ziet de toekomst er rooskleuriger uit, schetst het RIVM in haar rapport. We worden niet alleen gemiddeld 86 jaar in plaats van nu 81,5, maar voelen ons in die extra jaren ook langer gezond. Ondanks chronische kwalen die zich opstapelen als artrose (van ruim 1 miljoen naar ruim 2 miljoen patiënten), nek- en rugklachten, diabetes en problemen met zicht.

Dementie kreeg de vader van Marcelle Mulder in zijn greep. Elke dag stierf hij een beetje.

‘Pa, waar ben je?’ Marcelle Mulder hoort het zichzelf nog vragen. De schoolmusical van haar dochter staat op het punt om te beginnen, maar Ben Mulder, haar vader, is te laat. ,,Heel Groningen was verbouwd, zei hij. Alle wegen waren veranderd. Het lag beslist niet aan hem,” vertelt ze.

Thuis in Ede puilt de koelkast uit van de kant- en klaarmaaltijden. Marcelles vader bestelt steeds opnieuw bij Tafeltje Dekje, maar vergeet dat hij al een weekvoorraad in huis heeft. Het zijn de eerste haarscheurtjes in het geheugen van haar vader, ruim vijf jaar geleden.

Twee hersenbloedingen versnellen de ziekte. Marcelles vader raakt de weg kwijt en wordt opgenomen in een verpleeghuis. ,,Hij wist wel dat ik bij hem hoorde, maar dacht soms dat ik zijn vrouw was.” De dokter stelt de diagnose: dementie. De aftakeling gaat rap. Lopen lukt niet meer. ,,In het begin is het nog wel even geprobeerd, maar het werd vrij gauw als zinloos beschouwd. Mijn vader was dement en zou het toch niet meer leren.”

Op een nacht wordt Marcelle uit bed gebeld. Haar vader heeft bloedvergiftiging en is doodziek. ,,Dan sta je plots voor de keuze: sturen we hem naar het ziekenhuis of blijft hij in het verpleeghuis waar hij alleen nog een vochtinfuus en antibiotica krijgt? Hoe lang moeten we hem nog oplappen en de dementie haar gang laten gaan? Straks kan hij niet meer praten, niet meer slikken, herkent hij geen kopjes of frietjes meer. Dat wilden we hem besparen.” Drie maanden later overlijdt hij in zijn bed in het verpleeghuis, nu drie jaar geleden. Waarschijnlijk aan een hartprobleem. ,,Het was heel droevig, maar ook goed zo. Door de dementie was zijn leven schraal geworden. Dat moet je niet koste wat het kost willen rekken, omdat je zelf geen afscheid kunt nemen.”

Waardig oud worden

Pact ChristenUnie,
CDA en SP over
‘waardig oud worden’

Bron: NOS

ANP

ChristenUnie, CDA en SP vinden dat de ouderenzorg beter moet worden geregeld, voordat er verdere besluiten worden genomen over ‘het voltooid leven’. Onder de kop ‘Waardig ouder worden’ hebben de drie partijen nu een pact gesloten.

Ze komen met voorstellen om de positie van ouderen te verbeteren. Ook diverse maatschappelijke organisaties en privépersonen doen eraan mee. De voorstellen borduren voort op een eerder initiatief van de ChristenUnie, Omroep Max en ouderenbond KBO-PCOB.

Minister voor ouderenbeleid

Het kabinet presenteerde eind vorig jaar het plan om stervenshulp mogelijk te maken voor mensen die hun leven als voltooid ervaren. CDA, SP en ChristenUnie zijn daar zeer kritisch over. Ze bekijken liever hoe kan worden voorkomen dat mensen hun leven als voltooid ervaren.

De partijen pleiten voor een samenleving waarin ouderen een volwaardige plaats hebben. In een manifest stellen de partijen onder meer een minister voor ouderenbeleid voor. Verder pleiten ze voor “acceptatie en herwaardering van ouderdom”, het aantrekkelijker maken van vrijwilligerswerk en het tegengaan van eenzaamheid onder ouderen.

Levensbegeleiders

Ook zouden er in plaats van stervensbegeleiders ‘levensbegeleiders’ moeten komen: mensen die levensvragen van ouderen kunnen beantwoorden en waar nodig kunnen helpen. ChristenUnie, CDA en SP en roepen andere partijen op zich bij hun voorstellen aan te sluiten. Inmiddels hebben PVV en SGP dat gedaan.

Onder de mensen die het manifest als individu hebben ondertekend zijn oud-commandant der strijdkrachten Peter van Uhm en sportpresentator Jack van Gelder.

Samen Sterk SBS6

‘Meer eigen regie voor mensen met dementie’

Afbeelding1
De ouderenzorg is volop in beweging. Kleinschalige particuliere voorzieningen zijn meer en meer in opkomst. Dat betekent dat ouderen meer keuzevrijheid krijgen voor het vinden van een passende instelling. Een van die instellingen is Boeijend Huys, waar aan dementerende ouderen een huiselijke, liefdevolle setting aangeboden wordt waar zij kunnen wonen. Daarnaast is er ruimte voor mensen die nog thuis wonen om naar de dagbesteding te komen. Zo komen de bewoners ook meer in contact met mensen van buitenaf.

Zaterdag 4 februari 2017 om 16.30 uur te zien in Samen Sterk bij SBS6

Alles over kleinschalige ouderenzorg is zaterdag 4 februari te zien in de eerste uitzending van het nieuwe seizoen Samen Sterk; Samen Sterk is een televisieprogramma waarin getoond wordt hoe we als land, als zorgverlener en als cliënt samen sterk kunnen staan. Of het nou gaat om gezinsbegeleiding, langer thuis blijven wonen, een kunstmatige knie, acupunctuur of zelfs een operatieve ingreep: door samen naar oplossingen en antwoorden te zoeken, kunnen we er samen voor zorgen dat we de toekomst sterker tegemoet treden. Niemand hoeft dit alleen te doen en voor iedereen is er een oplossing mogelijk. In Samen Sterk komen al deze oplossingen voor vaak actuele vragen en situaties aan bod.

De herhaling is te zien op zondag 5 februari 2017 om 12.00 uur in Samen Sterk bij SBS6

Bekijk hier meer informatie over het programma en voorgaande seizoenen.